Voor bestrating gebruik je twee soorten zand: ophoogzand als fundering en brekerzand (ook wel splitszand of steenslag) als afwerking direct onder de stenen. Samen zorgen ze voor een stabiele, vlakke ondergrond die verzakking voorkomt. Welk type je precies nodig hebt, hangt af van de fase: ophoogzand gaat het diepst, brekerzand komt er bovenop.
Het verschil tussen ophoogzand en brekerzand
Ophoogzand is grof zand dat je gebruikt om het grondniveau op te hogen. Het verdicht goed, trekt water weg en geeft de fundering zijn draagkracht. Dit zand strooi je als eerste laag, meestal 10 tot 15 centimeter dik, afhankelijk van hoe diep je hebt afgegraven en hoe zwaar de belasting wordt (denk aan een oprit voor een auto versus een voetpad).
Brekerzand is een mengsel van fijngemalen steenslag en zand. Het verdicht stijver dan gewoon zand en beweegt na het verdichten nauwelijks meer. Dit is het zand dat je direct onder de stenen legt, in een laag van 3 tot 5 centimeter. Na het afstrooien en invibreren van de tegels of klinkers vult brekerzand ook de voegen gedeeltelijk op, wat de stabiliteit verder vergroot.
Welk zand voor bestrating op de oprit of het terras?
Op een terras voor voetgangers volstaat een fundering van 10 centimeter ophoogzand met 3 centimeter brekerzand erop. Voor een oprit of pad waar auto’s overheen rijden, reken je op minimaal 15 centimeter ophoogzand en 5 centimeter brekerzand. Bij een slappe of vochtige ondergrond is het verstandig om nog een laag gewassen grind of een anti-worteldoek toe te voegen vóór het ophoogzand.
Gewoon scherp zand of straatzand wordt ook wel gebruikt als voegzand: het fijne zand dat je na het leggen over de stenen veegt om de voegen te vullen. Dit is iets anders dan de fundering. Straatzand is te fijn om als draaglaag te gebruiken en hoort alleen in de voeg.
Hoeveel zand heb je nodig?
Een simpele berekening helpt je op weg. Stel je legt een terras van 20 vierkante meter:
- Ophoogzand (laag van 10 cm): 20 m² x 0,10 m = 2 m³
- Brekerzand (laag van 4 cm): 20 m² x 0,04 m = 0,8 m³
Houd rekening met zo’n 10 tot 15 procent extra voor verlies en inkrimping na verdichting. Voor dit terras bestel je dus ruwweg 2,3 m³ ophoogzand en 0,9 m³ brekerzand. Zand wordt bij de meeste leveranciers per bigbag (meestal 1 m³) of per los gestort geleverd.
Valkuilen bij het gebruik van zand onder bestrating
Een veelgemaakte fout is de laag brekerzand te dik aanbrengen. Als die laag dikker is dan 5 centimeter, verdicht hij onvoldoende en gaan stenen na verloop van tijd verzakken. Breng het brekerzand liever in dunne lagen aan en verdicht elke laag apart.
Een andere valkuil is werken met nat zand. Nat brekerzand is moeilijk gelijkmatig te verdelen en verdicht minder goed. Plan je werk bij droog weer of laat het zand eerst uitdrogen als het nat is aangevoerd.
Tot slot: gebruik geen tuinaarde of teelaarde als vulling onder bestrating. Die grondsoorten zijn te los, bevatten organisch materiaal en klinken in na verloop van tijd, wat gegarandeerd leidt tot verzakkingen.
De combinatie van ophoogzand als fundering en brekerzand als directe ondersteuning is de meest betrouwbare aanpak voor een vlakke, duurzame bestrating. Kies de dikte van de lagen op basis van de belasting en zorg dat je altijd goed verdicht voor je de stenen legt. Dan heb je jarenlang geen last van verzakte tegels of ongelijke voegen.