Leestijd: 5 minuten


Gierzwaluw: een schitterende en mysterieuze vogel

Inleiding
De gierzwaluw (Apus apus) is een unieke vogelsoort die veel mensen fascineert. Met zijn kenmerkende vlieggedrag, bijzondere uiterlijk en opmerkelijke levensstijl is deze vogel een echte publieksfavoriet. In dit artikel zullen we uitgebreid ingaan op wat een gierzwaluw precies is, hoe je ze naar je tuin kunt lokken, hoe ze eruitzien, wie hun natuurlijke vijanden zijn, wat ze eten, waar ze leven, hoe oud ze kunnen worden, hoe ze hun nest bouwen en welke geluiden ze maken. Lees verder om alles te weten te komen over deze fascinerende en mysterieuze vogels!

Wat is een Gierzwaluw?
De gierzwaluw is een zomervogel en behoort tot de orde van de Apodidae, wat ‘zonder poten’ betekent. Ze staan bekend om hun snelle en wendbare vlucht en blijven in de lucht slapen, eten en zelfs paren. Ze worden gemiddeld 16-17 cm groot en hebben een spanwijdte van ongeveer 42-45 cm. De gierzwaluw heeft een donkerbruine tot zwarte kleur op de bovenkant van zijn lichaam en een lichtere kleur op de onderkant. Hij heeft ook een kenmerkende sikkelvormige staart, waaraan hij gemakkelijk te herkennen is in de lucht.

Hoe krijg je een Gierzwaluw in je tuin?
Als je gierzwaluwen naar je tuin wilt lokken, zijn er verschillende dingen die je kunt doen. Ten eerste moet je ervoor zorgen dat er geschikte nestgelegenheid is. Gierzwaluwen broeden namelijk graag in holtes, zoals nestkasten, onder dakranden of in spleten van gebouwen. Het plaatsen van nestkasten met de juiste afmetingen en op een geschikte plek is een goede manier om gierzwaluwen naar je tuin te krijgen. Daarnaast is het belangrijk om te zorgen voor een rijke voedselbron in de directe omgeving van je tuin. Gierzwaluwen voeden zich voornamelijk met vliegende insecten. Het aanplanten van bloeiende planten en struiken trekt insecten aan, waardoor er een overvloed aan voedsel is voor de gierzwaluwen.

Hier zijn een aantal tips om gierzwaluwen naar je tuin te lokken:
– Plaats nestkasten op de juiste hoogte en oriëntatie, bijvoorbeeld onder de dakrand, op een zonnige plek met vrij zicht en minstens 5 meter boven de grond.
– Maak de ingang van de nestkast smal genoeg zodat andere vogels er niet in kunnen, maar groot genoeg voor gierzwaluwen.
– Zorg voor een gevarieerde beplanting in je tuin met bloemen en struiken die insecten aantrekken.
– Vermijd het gebruik van bestrijdingsmiddelen, aangezien deze schadelijk kunnen zijn voor de insectenpopulatie.
– Creëer een modderplaats in je tuin waar gierzwaluwen modder kunnen verzamelen om hun nesten te maken.
– Zorg voor voldoende vliegruimte en veilige rustplekken in je tuin, zoals takken, bomen en struiken.

Hoe ziet een Gierzwaluw eruit?
De gierzwaluw heeft een slank en gestroomlijnd lichaam, met lange slanke vleugels en een korte staart. Hij heeft een donkerbruine tot zwarte kleur op de bovenkant van zijn lichaam, terwijl de onderkant lichter van kleur is. De kop van de gierzwaluw is klein in verhouding tot zijn lichaam en heeft een spitse snavel. Hij heeft grote donkere ogen en korte poten, waardoor hij niet goed kan lopen of staan. De staart van de gierzwaluw is opvallend sikkelvormig en helpt hem bij het sturen en manoeuvreren tijdens zijn vlucht.

Wat zijn de natuurlijke vijanden van een Gierzwaluw?
Gierzwaluwen hebben verschillende natuurlijke vijanden, zoals roofvogels, uilen en marters. Deze dieren zien de gierzwaluw als een prooi en jagen op hen tijdens hun vlucht. Roofvogels zoals de sperwer, torenvalk en buizerd kunnen een bedreiging vormen voor de gierzwaluw. Ook uilen, zoals de kerkuil en bosuil, staan bekend om het jagen op gierzwaluwen. Daarnaast kunnen marters en huiskatten ook een bedreiging vormen voor de gierzwaluw.

Wat eet een Gierzwaluw?
Gierzwaluwen voeden zich voornamelijk met vliegende insecten, zoals muggen, vliegen, kevers en vlinders. In een enkele nacht kunnen ze honderden insecten vangen. Ze jagen vaak vlak boven het water, waar insecten in grotere aantallen voorkomen. Gierzwaluwen eten hun prooien in de lucht, waarbij ze ze direct uit de lucht grijpen met behulp van hun wendbare vlucht. Door hun snelle en lenige vlieggedrag zijn ze in staat om grote aantallen insecten te vangen en te verteren.

Wat is het leefgebied van een Gierzwaluw?
Gierzwaluwen leven voornamelijk in stedelijke en landelijke gebieden, waar ze nestplaatsen kunnen vinden en voldoende voedselbronnen aanwezig zijn. Ze broeden graag in holtes in gebouwen, zoals dakranden, gaten in muren en nestkasten. Tijdens de winter migreren gierzwaluwen naar Afrika, waar ze blijven tot ze in het voorjaar weer terugkeren naar hun broedgebieden in Europa. Ze zijn te vinden in een groot deel van Europa, met uitzondering van het noorden en enkele Oost-Europese landen.

Hoe oud kan een Gierzwaluw worden?
De gemiddelde levensduur van een gierzwaluw is ongeveer 7-10 jaar. Er zijn echter ook gevallen bekend waarbij gierzwaluwen veel ouder zijn geworden, tot wel 20 jaar. De exacte levensduur kan variëren afhankelijk van verschillende factoren, zoals de beschikbaarheid van voedsel en het vermijden van natuurlijke vijanden. Gierzwaluwen broeden pas op latere leeftijd, rond hun derde of vierde levensjaar, en beginnen dan pas echt te leven op grote hoogte.

Hoe maakt een Gierzwaluw zijn nest?
Gierzwaluwen maken hun nesten in holtes, zoals gaten in gebouwen of nestkasten. Ze bouwen geen nesten van takken of bladeren, maar maken gebruik van materialen die ze in de lucht vinden. Ze verzamelen kleine stukjes mos, gras, bladeren en veren en cementeren deze met speeksel aan elkaar om een nestkom te vormen. Het nest is meestal ongeveer 5-8 cm diep en heeft een diameter van 10-15 cm. Het nest wordt vaak bevestigd aan de wanden van de holte of nestkast, waardoor het stevig blijft zitten tijdens het vliegen en manoeuvreren.

Hoe klinkt een Gierzwaluw?
Gierzwaluwen staan bekend om hun opvallende geluiden, vooral tijdens de broedperiode. Hun roep is een scherp, gierend geluid dat vaak in groepen te horen is. Het geluid dat ze produceren lijkt op ‘zriii’ of ‘sriii’ en kan luid en indrukwekkend zijn. Het wordt vaak vergeleken met het geluid van een raceauto die voorbij scheurt. Deze roepen dienen om territoria af te bakenen en om de band tussen partners te versterken. Het geluid van de gierzwaluw is een iconisch en herkenbaar onderdeel van de zomerse avonden.

Veelgestelde vragen over Gierzwaluw

1. Hoe hoog vliegt een gierzwaluw?
Gierzwaluwen vliegen op hoge hoogtes, meestal tussen de 50 en 150 meter. Tijdens hun vlucht kunnen ze echter ook nog hoger stijgen.

2. Waarom worden gierzwaluwen ‘gierzwaluw’ genoemd?
De naam ‘gierzwaluw’ is afgeleid van het Oudhoogduitse woord ‘gis,’ dat ‘vuiligheid’ betekent. Dit verwijst naar het feit dat gierzwaluwen in hun nestholtes vaak moddereieren en uitwerpselen hebben, wat door sommigen als ‘vuiligheid’ werd gezien.

3. Kunnen gierzwaluwen op de grond lopen?
Gierzwaluwen zijn niet in staat om te lopen of te staan op de grond. Hun poten zijn kort en zwak ontwikkeld, en ze zijn het meest comfortabel in de lucht.

4. Hoe lang blijven gierzwaluwen in Nederland?
Gierzwaluwen arriveren in Nederland in het voorjaar rond eind april of begin mei, en vertrekken weer naar Afrika in augustus of september. Daar brengen ze de winter door voordat ze terugkeren naar hun broedgebieden.

5. Hoeveel eieren legt een gierzwaluw per jaar?
Gierzwaluwen leggen meestal één ei per broedseizoen. In zeldzame gevallen kunnen ze echter een tweede legsel hebben als hun eerste nest is mislukt of vernield.

6. Zijn gierzwaluwen beschermd?
Gierzwaluwen zijn beschermd volgens de Europese Vogelrichtlijn en worden als een kwetsbare soort beschouwd. Het verlies van nestgelegenheid en voedselbronnen vormen bedreigingen voor hun voortbestaan.

Met deze uitgebreide informatie over de gierzwaluw heb je nu een goed inzicht in deze bijzondere vogel. Van hun unieke vlieggedrag en uiterlijk tot het lokken van gierzwaluwen naar je tuin en het creëren van een geschikt leefgebied, er is nog veel meer te ontdekken over deze schitterende en mysterieuze vogels. Laat je fascineren door hun kenmerkende geluiden en beleef de zomeravonden als nooit tevoren met deze prachtige vogels in je omgeving.