Een vijver schoonmaken doe je het beste twee keer per jaar: één keer in het voorjaar en één keer in het najaar. In het voorjaar ruim je de rotzooi op die de winter heeft achtergelaten. In het najaar bereid je de vijver voor op de koude maanden. Met de juiste aanpak houd je het water helder, ruik je geen onfrisse lucht en blijven vissen en planten gezond.
Wanneer begin je met vijver schoonmaken?
Het voorjaar is het belangrijkste moment. Wacht tot de watertemperatuur stabiel boven de 10 graden Celsius uitkomt. Dan zijn bacteriën in het filter actief en kunnen vissen de stress van een grote schoonmaak aan. Begin je te vroeg, dan verstoor je het biologische evenwicht juist op een kwetsbaar moment.
In het najaar prik je een moment voordat de eerste nachtvorst valt, meestal ergens in oktober. Je verwijdert dan bladeren en dood plantenmateriaal voordat dit op de bodem wegrot en het water belast met ammoniak en andere afvalstoffen.
Wat heb je nodig?
- Een vijverstofzuiger of slibzuiger
- Een schepnet voor grof vuil en bladeren
- Een emmer of kuip voor vissen (bij een grondige schoonmaak)
- Een waterpomp of slang
- Een vijverborstel voor de wanden
- Waterkwaliteitstest (strips of druppeltest)
Je hebt geen agressieve reinigingsmiddelen nodig. Zeep of chloor beschadigt het biologische systeem in je vijver en is gevaarlijk voor vissen. Schoon water en mechanische reiniging zijn genoeg.
Vijver schoonmaken: stap voor stap
Stap 1: Vissen apart zetten. Bij een grote schoonmaak vang je de vissen op met een schepnet en zet je ze tijdelijk in een emmer of kuip met vijverwater. Dek de kuip af zodat ze er niet uitspringen en zorg dat het water op temperatuur blijft.
Stap 2: Grof vuil verwijderen. Schep met een net bladeren, dood plantenmateriaal en andere rommel van de bodem en het wateroppervlak. Dit is de snelste manier om een grote hoeveelheid vervuiling te verwijderen.
Stap 3: Slib zuigen. Gebruik een vijverstofzuiger om de sliblaag op de bodem aan te pakken. Een dunne laag slib is niet erg, zelfs nuttig. Wordt de laag dikker dan twee tot drie centimeter, dan produceert het te veel giftige stoffen. Zuig gericht, niet alles in één keer leeg.
Stap 4: Wanden schoonmaken. Borstel de wanden van de vijver af om aangroei van algen en aanslag te verwijderen. Gebruik alleen een vijverborstel zonder chemische middelen.
Stap 5: Water gedeeltelijk verversen. Laat maximaal een derde van het vijverwater weg en vul aan met vers water. Te veel water tegelijk verversen gooit de waterkwaliteit en pH volledig om, wat stress geeft aan vissen en planten. Laat kraanwater eerst een dag staan of gebruik een ontchlorineerder.
Stap 6: Filter reinigen. Spoel de filtermedia af met vijverwater, nooit met kraanwater. Chloor in kraanwater doodt de nuttige bacteriën die het filter laten werken. Vervang filtermedia alleen als het echt versleten is.
Stap 7: Vissen terugplaatsen. Laat de kuip met vissen langzaam op temperatuur komen met het verse vijverwater voordat je ze terugzet. Een te groot temperatuurverschil is gevaarlijk.
Veelgemaakte fouten
De grootste fout is de vijver volledig leegpompen en alles schoonspuiten. Het lijkt grondig, maar je vernietigt zo alle nuttige bacteriën en het biologische evenwicht dat je vijver stabiel houdt. Daarna duurt het weken voordat het systeem zich herstelt, met groen water en zieke vissen als gevolg.
Een andere valkuil is het filter tegelijk met de vijver grondig schoonmaken. Doe dat nooit op dezelfde dag. Reinig het filter een week voor of na de schoonmaak van de vijver zelf, zodat er altijd een actieve bacteriepopulatie aanwezig blijft.
Na de schoonmaak: waterkwaliteit controleren
Meet na de schoonmaak de waterkwaliteit met een testset. Kijk in elk geval naar de pH (ideaal: 7 tot 8,5), de ammoniak- en nitrietwaarden (beide zo laag mogelijk) en de watertemperatuur. Zijn de waarden niet in orde, geef het systeem dan de tijd om te stabiliseren voordat je ingrijpt.
Een goed schoongehouden vijver hoef je minder vaak bij te sturen. Wie twee keer per jaar de tijd neemt voor een gerichte schoonmaak, voorkomt de meeste problemen met algen, troebel water en zieke vissen. Dat scheelt uiteindelijk een hoop werk en kosten het hele seizoen door.