Zweefalg maakt je vijverwater groen, soms zo groen dat je je hand er al op een paar centimeter diepte niet meer ziet. Deze eencellige algen vermenigvuldigen zich razendsnel zodra de omstandigheden gunstig zijn, en ze zijn ook zonder microscoop te herkennen aan de kenmerkende groene waas die het hele water kleurt.
Zweefalg in de vijver is een van de meest voorkomende problemen bij vijvereigenaren, en het is ook een van de meest onbegrepen. De alg zelf is niet per se gevaarlijk, maar de situatie die erachter zit wel. Hieronder lees je precies wat er in je vijver gebeurt en wat je er realistisch aan kunt doen.
Wat is zweefalg precies?
Zweefalg bestaat uit microscopisch kleine, eencellige algen die vrij in het water zweven. Ze horen van nature in vrijwel elk oppervlaktewater thuis en zijn in kleine hoeveelheden volkomen normaal. Het probleem ontstaat wanneer ze explosief groeien, ook wel een algenbloei of algenbloom genoemd. In dat geval kleurt het water snel groen, soms zelfs gelig-groen of bruingroen, afhankelijk van de algensoort.
Anders dan draadalgen, die je letterlijk kunt zien als draden of plukken, zijn zweefalgen onzichtbaar als losse organismen. Je ziet ze alleen collectief, als een troebele kleur in het water. Dat maakt ze lastig te verwijderen met een net of schepbak.
Waarom groeit zweefalg in jouw vijver?
Zweefalg heeft drie dingen nodig om te groeien: licht, warmte en voedingsstoffen. In een goed uitgebalanceerde vijver is er een natuurlijk evenwicht waardoor de algen niet de overhand krijgen. Dat evenwicht raakt verstoord door een combinatie van de volgende factoren.
- Te veel voedingsstoffen (met name fosfaat en nitraat): Afgevallen bladeren, vissenpoep, voervlokkenoverschotten en dood plantenmateriaal breken af en geven voedingsstoffen af aan het water. Hoe meer voeding, hoe sneller de algen groeien.
- Te weinig waterplanten: Zuurstofplanten concurreren met zweefalg om diezelfde voedingsstoffen. Zijn er te weinig planten, dan wint de alg het bijna altijd.
- Veel direct zonlicht: Een vijver op een volledig zonnige plek warmt snel op en biedt algen ideale groeiomstandigheden.
- Te veel vissen: Vissen produceren afvalstoffen die het voedingsstoffengehalte snel laten stijgen. Een overbevolkte vijver is een recept voor groene problemen.
- Nieuwe vijver: In een nieuwe vijver ontbreekt het biologisch evenwicht nog volledig. Het is normaal dat een nieuwe vijver in de eerste weken of maanden groen wordt.
Wat zweefalg doet met de rest van je vijver
Als zweefalg de overhand neemt, neemt de groei van onderwaterplanten al snel af. De algen blokkeren het licht, waardoor zuurstofplanten zoals hoornblad of waterviolier steeds minder fotosynthese kunnen uitvoeren. Minder fotosynthese betekent minder zuurstof in het water, wat een direct gevaar oplevert voor vissen en andere waterorganismen.
In een vijver met een flinke algenbloei kan het zuurstofgehalte, met name ’s nachts, zo laag dalen dat vissen aan de oppervlakte happen naar lucht. Merk je dat, dan is snel ingrijpen nodig.
Zweefalg bestrijden: wat werkt echt?
Er zijn meerdere manieren om zweefalg aan te pakken. Geen enkele methode werkt perfect op zichzelf; de meeste vijvereigenaren combineren aanpakken.
- UV-filter: Een UV-C lamp in je filterinstallatie laat ultraviolet licht door het water stromen. De straling beschadigt de cellen van de zweefalgjes zodat ze samenklonteren en daarna door het mechanisch filter worden opgevangen. Dit is voor veel vijvereigenaren de meest betrouwbare oplossing voor helder water. Let op: een UV-filter lost de oorzaak (te veel voedingsstoffen) niet op, alleen het symptoom.
- Meer waterplanten: Voeg zuurstofplanten en drijfplanten toe. Waterlelies en andere drijfbladplanten beschaduwen het water en ontnemen de algen licht. Onderwaterplanten concurreren om voedingsstoffen. Als vuistregel geldt dat minstens een derde tot de helft van het wateroppervlak beschaduwd moet zijn om algengroei te remmen.
- Fosfaatbinder: Fosfaat is de belangrijkste groeistof voor algen. Met een fosfaatbinder (als granulaat in het filter of rechtstreeks in het water) kun je het fosfaatgehalte verlagen en de algengroei afremmen.
- Vijver uitdiepen of beschaduwen: Een diepere vijver warmt minder snel op. Gedeeltelijke beschaduwing door bomen of een pergola vermindert de instraling van zonlicht.
- Voeding en bezetting aanpassen: Geef vissen niet meer voer dan ze in een paar minuten opeten, en overweeg of de visstand niet te groot is voor het volume van je vijver.
Middelen op basis van algenbestrijders uit de fles geven vaak tijdelijk resultaat, maar lossen het onderliggende probleem niet op. Bovendien kunnen dode algen bij massale afdoding het zuurstofgehalte verder verlagen als ze afbreken. Gebruik zulke middelen alleen als noodmaatregel en altijd met goede beluchting.
Wanneer verdwijnt zweefalg vanzelf?
In sommige vijvers verdwijnt de groene kleur in de loop van het voorjaar vanzelf, zodra waterplanten voldoende zijn uitgegroeid en het biologisch evenwicht zich herstelt. Dit is vooral het geval bij vijvers die in een eerdere periode al in balans waren. Heb je een nieuwe vijver, dan kan het inwerkingsproces soms weken tot maanden duren voordat het water opklaart.
Vijvers die jaar na jaar groen blijven, hebben bijna altijd een structureel probleem: te veel voedingsstoffen, te weinig planten, te veel zon of een combinatie van de drie. Dan heeft geduld alleen weinig zin en is aanpassen van de situatie de enige duurzame oplossing.
Zweefalg in de vijver is vervelend om naar te kijken, maar het is ook een signaal dat je vijver uit balans is. Door de oorzaak aan te pakken, en niet alleen het groene water, leg je de basis voor een vijver die zichzelf op de lange termijn in evenwicht houdt.