Een vijver graven begint met het uitgraven van de juiste vorm in de grond, afgestemd op de grootte en diepte die je wilt. Dit klinkt eenvoudig, maar de manier waarop je graaft bepaalt voor een groot deel hoe goed de vijver er uiteindelijk uitziet en hoe lang hij meegaat. Hieronder lees je precies hoe je dit aanpakt, van de eerste schep grond tot een nette, waterdichte kuil.
Bepaal de vorm en diepte voor je begint
Voordat je één schep grond verzet, markeer je de vorm van de vijver op de grond. Gebruik daarvoor een tuinslang, touw of spuitverf. Ronde en organische vormen zijn makkelijker waterdicht te maken dan scherpe hoeken, dus kies bij voorkeur voor vloeiende lijnen. Denk ook alvast na over de diepte. Een vijver voor waterplanten heeft een minimale diepte van ongeveer 40 centimeter nodig. Wil je vissen houden, dan is een diepte van minimaal 80 tot 100 centimeter aan te raden, zodat het water in de winter niet volledig bevriest.
Plan ook terrassen in als je verschillende waterplanten wilt plaatsen. Planten zoals waterlelies staan het liefst op een diepte van 40 tot 60 centimeter, terwijl moerasplanten op een ondiepere plank van 10 tot 20 centimeter thuishoren. Die terrasvormige randen graaf je al meteen mee uit, anders moet je later opnieuw de grond in.
Vijver graven: de uitvoering stap voor stap
Begin met het afsteken van de buitenrand met een spade. Steek de rand loodrecht af voor een strakke begrenzing. Daarna werk je laag voor laag naar binnen en naar beneden. Gooi de grond niet zomaar opzij: je kunt het later gebruiken als ophoogmateriaal in de tuin of voor een verhoogd bed naast de vijver.
- Markeer de vorm op de grond met een tuinslang of spuitkrijt.
- Steek de buitenrand loodrecht af met een spade.
- Graaf laag voor laag, begin met de ondiepste zone (het terras) en werk daarna naar het diepste punt.
- Controleer regelmatig de vorm: leg bij een voorgevormde vijverbak de bak in de kuil om te zien of de vorm klopt. Pas je werkt met een vijverfolie, gebruik dan het originele ontwerp als leidraad.
- Controleer de waterpas aan alle kanten van de rand. Staat de rand ongelijk, dan loopt het water weg aan één kant en zie je later een lelijke rand.
- Verwijder stenen en wortels uit de kuil. Scherpe objecten kunnen later de folie beschadigen.
- Breng een beschermlaag aan op de bodem, bijvoorbeeld zand (5 centimeter) of een vijvervlies, voordat je de folie of bak plaatst.
Voorgevormde bak of folie: wat maakt uit voor het graven?
De manier van graven verschilt iets afhankelijk van het type vijver dat je aanlegt. Bij een voorgevormde vijverbak graaf je de kuil zo precies mogelijk op de vorm van de bak. Zet de bak regelmatig terug in de kuil om te controleren of alles aansluit. Een speling van een paar centimeter is prima, want die vul je later op met zand. Bij een folielijver heb je meer vrijheid in de vorm, maar de kuil moet dan aan alle kanten goed glooien en vrij zijn van scherpe randen.
Een voorgevormde bak is sneller geplaatst, maar geeft je minder vrijheid in de grootte. Folie is flexibeler, maar vraagt om een soepelere kuilvorm zonder rechte hoeken die de folie op spanning zetten. Beide methoden werken goed, zolang je de kuil zorgvuldig voorbereidt.
Veelgemaakte fouten bij het vijver graven
De randen niet waterpas maken is de meest voorkomende fout. Zelfs een hoogteverschil van twee centimeter aan de rand is zichtbaar als het water eenmaal in de vijver staat. Controleer de rand dus met een waterpas en een lange lat over de hele omtrek. Een tweede fout is te ondiep graven om werk te besparen. Een ondiepe vijver warmt snel op in de zomer, wat algengroei bevordert, en bevriest sneller in de winter.
Vergeet ook niet dat de grond na het graven kan inzakken, zeker in lossere grondsoorten zoals zand. In dat geval is het slim om de kuil na het graven even nat te maken en een dag te laten staan, zodat de grond zet voordat je de folie of bak plaatst.
Hoeveel grond komt er vrij?
Een vijver van 3 bij 2 meter met een gemiddelde diepte van 60 centimeter levert al snel 3,6 kubieke meter grond op. Dat zijn meerdere kruiwagenvrachten. Regel van tevoren waar die grond naartoe gaat. Je kunt het ophogen in de tuin, gebruiken voor een aarden wal naast de vijver, of laten afvoeren. Wacht je te lang met deze beslissing, dan stapelt de grond zich op en belemmert het je werkruimte rondom de vijver.
Na het graven, de beschermlaag en het plaatsen van de folie of bak ben je klaar voor de volgende stap: het vullen met water en het inrichten van de vijver. Een goed gegraven kuil is de basis van alles. Neem er de tijd voor, want bijwerken achteraf kost veel meer moeite dan het meteen goed doen.