Waterdoorlatende bestrating laat regenwater direct door de verharding zakken, zodat het in de bodem kan sijpelen in plaats van naar het riool te stromen. Dat klinkt eenvoudig, en dat is het ook. Toch zijn er duidelijke verschillen in materialen, toepassingen en situaties waarbij dit type bestrating wel of juist niet de beste keuze is.
Hoe waterdoorlatende bestrating werkt
Gewone bestrating is dicht: water loopt ervan af en belandt via putten in het riool. Waterdoorlatende bestrating werkt anders. Regenwater trekt weg door de voegen tussen de stenen, door de steen zelf (bij poreuze varianten) of via een combinatie van beide. Onder de bestrating ligt een doorlatend fundering- of grindpakket dat het water tijdelijk vasthoudt en geleidelijk afgeeft aan de bodem eronder.
Er zijn twee hoofdprincipes: bestrating met brede, doorlatende voegen (gevuld met grind of zand in plaats van straatvoegmortel) en poreuze stenen die water opnemen via de steenstructuur zelf. Beide werken goed, maar de keuze hangt af van de ondergrond, het gebruik en het budget.
Welke materialen zijn er?
De meest gebruikte opties voor oprit of tuin:
- Grasbetontegels of grastegels: betonnen tegels met grote open vakken die je met grind of gras opvult. Hoge doorlatendheid, betaalbaar, maar minder geschikt voor zwaar rijverkeer.
- Grindtegels of grindmatten: een kunststof raster dat je met grind vult. Stabiel genoeg voor auto’s, goedkoop en snel te leggen.
- Poreuze betonklinkers: massieve klinkers gemaakt van poreus beton, waardoor water door de steen zelf sijpelt. Ogen verzorgder dan grasbetontegels en lijken op gewone bestrating.
- Klinkers met brede voegen: gewone klinkers die iets ruimer worden gelegd en gevuld met doorlatend voegmateriaal. Goedkopere variant, maar de doorlatendheid is lager dan bij de andere opties.
- Waterdoorlatende tegels: grotere formaten voor terras of oprit, gemaakt van poreus beton of met een geprofileerde onderkant.
Voordelen op een rij
Het grootste voordeel is minder plas- en rioolwater. Bij hevige regen kan het riool de hoeveelheid water niet altijd verwerken, wat leidt tot wateroverlast in de straat of kelders. Waterdoorlatende bestrating op je oprit of terras neemt een deel van die druk weg.
Daarnaast is er het voordeel voor de bodem. Water dat teruggaat in de grond houdt de grondwaterstand op peil en voorziet bomen en planten in de buurt van vocht. In stedelijke gebieden met veel verharding is dat geen overbodige luxe.
Gemeenten stimuleren dit soms actief. Sommige gemeenten geven een subsidie als je verharding vervangt door doorlatende of groene oplossingen. Het loont om bij jouw gemeente te informeren wat er beschikbaar is, want de regels en bedragen verschillen per gemeente.
Nadelen en valkuilen
Waterdoorlatende bestrating vraagt meer onderhoud dan gewone bestrating. Poriën en voegen kunnen dichtslibben door bladeren, mos, modder en fijn stof. Een jaarlijkse reiniging met een hogedrukreiniger of een bladblazer houdt de doorlatendheid op peil. Doe je dat niet, dan werkt de bestrating na een paar jaar nauwelijks anders dan dichte verharding.
De ondergrond is een beperkende factor. Kleigrond laat water slecht door, waardoor het water in het funderingspakket kan blijven staan. Op klei heb je extra maatregelen nodig, zoals een dikker grindpakket of een overloopconstructie naar een regenwaterput of wadi. Zandgrond is ideaal: water trekt er snel in weg.
Poreuze stenen zijn ook iets duurder in aanschaf dan gewone klinkers. De meerprijs hangt af van het gekozen materiaal, maar reken op een hogere prijs per m2 vergeleken met standaard betonklinkers. Dat verschil verdien je gedeeltelijk terug als de gemeente rioolheffing verlaagt bij aantoonbaar minder verharding, maar dat geldt niet overal.
Geschikt voor oprit of terras?
Voor een oprit is de keuze van het materiaal belangrijk. Grasbetontegels of grindmatten zijn prima voor incidenteel rijden, maar als er dagelijks zware auto’s overheen rijden, kies dan voor poreuze betonklinkers of goed gefundeerde klinkers met brede voegen. Die zijn stevig genoeg voor het gewicht en blijven vlak liggen.
Voor een terras gelden andere eisen. Hier is comfort belangrijker dan belastbaarheid. Poreuze tegels in groter formaat ogen strak en laten toch water door. Let bij aankoop op de slijtvaste toplaag: sommige poreuze tegels zijn ruwer van oppervlak en moeilijker schoon te houden.
Aanleg: waar je op moet letten
De fundering bepaalt of het systeem werkt. Een doorlatende fundering van gebroken puin of gewassen grind is noodzakelijk. Gebruik geen zandcement of een dichte laag als fundering, want dan stroomt het water nergens naartoe. De dikte van het pakket hangt af van de grondsoort en de verwachte regenval: voor een gewone oprit is doorgaans 20 tot 30 cm grind als fundering voldoende op zandgrond.
Zorg ook voor goede aansluiting op de zijkanten. Als het water wel door de steen trekt maar daarna langs de kant wegloopt over een dichte rand, ben je terug bij af. Gebruik doorlatende of verzonken randafwerking zodat het water ook zijwaarts in de grond kan zakken.
Waterdoorlatende bestrating is een verstandige keuze als je wateroverlast wilt beperken, de bodem wilt voeden en tegelijk een verzorgde uitstraling wilt. Kies het materiaal op basis van gebruik en ondergrond, leg een goede fundering aan en houd het oppervlak jaarlijks schoon. Dan doet het zijn werk jaar na jaar zonder problemen.